Nếu xem cuộc đời của mỗi người như một “doanh nghiệp” đang vận hành, thì chúng ta chính là doanh nhân – là người sáng lập, là CEO của doanh-nghiệp-cuộc-đời-mình.
Và cũng giống như bất kỳ doanh nghiệp nào, ta cần xác định rõ: mình đang tích lũy loại “tiền tệ” nào cho hành trình đó?
Tiền bạc, quyền lực, khoái lạc hay danh tiếng?
Không – thứ tiền tệ thật sự mà chúng ta cần là tình yêu và hạnh phúc!
Dạo gần đây, mình rất quan tâm đến chủ đề “Khoa học Hạnh phúc”. Mình vừa xem được video này trên Youtube thấy rất thú vị, mình tổng hợp ghi chú lại để ghi nhớ và vừa muốn chia sẻ với mọi người. Hy vọng bạn cũng có thể tìm thấy điều gì đó bổ ích cho hành trình sống một cuộc đời hạnh phúc.
Giới thiệu về Arthur C. Brooks
Arthur C. Brooks là Giáo sư thực hành về Lãnh đạo trong khu vực công và phi lợi nhuận tại Trường Harvard Kennedy (với học hàm danh dự mang tên Parker Gilbert Montgomery), đồng thời là Giáo sư thực hành Quản trị tại Trường Kinh doanh Harvard, nơi ông giảng dạy các môn học về lãnh đạo, hạnh phúc và khởi nghiệp xã hội.
Ông cũng là tác giả của 13 cuốn sách, bao gồm nhiều tác phẩm bán chạy nhất theo danh sách của New York Times. Các chủ đề ông viết bao gồm hạnh phúc, lãnh đạo, khởi nghiệp xã hội, chính sách công và vai trò của đạo đức trong kinh tế thị trường.
02 tác phẩm tiêu biểu của ông bao gồm:
- Build the Life You Want: The Art and Science of Getting Happier (2023), đồng tác giả với Oprah Winfrey.
From Strength to Strength: Finding Success, Happiness, and Deep Purpose in the Second Half of Life (2022).
(Mình đang đọc 02 cuốn này. Mình sẽ tổng hợp và chia sẻ với mọi người trong bài viết khác nhé!)
Ngoài ra, ông còn viết nhiều bài báo và là tác giả của chuyên mục “How to Build a Life” trên tạp chí The Atlantic, nơi ông chia sẻ các chiến lược dựa trên khoa học và triết học để giúp mọi người sống cuộc sống tốt đẹp hơn.
Những ý hay từ bài chia sẻ
1. Hạnh phúc không phải là cảm xúc nhất thời
Có một hiểu lầm lớn mà rất nhiều người mắc phải: nghĩ rằng hạnh phúc là một cảm xúc – như kiểu vui vẻ, phấn khích, bay bổng…
Nhưng giáo sư Brooks nói:
“The feeling of happiness is like the smell of your dinner. It’s evidence of dinner. No, your happiness is something that you can actually understand, change your habits for and and get more of if you know what it is.”
Cảm xúc chỉ là dấu hiệu – không phải bản chất. Hạnh phúc thật sự là một trạng thái có thể hiểu rõ, điều chỉnh và luyện tập mỗi ngày.
2. Hạnh phúc có ba “dưỡng chất chính”
Happiness = Enjoyment + Satisfaction + Meaning
- Sự tận hưởng (Enjoyment): Không phải khoái lạc nhất thời. Đó là niềm vui gắn với người khác, để lại ký ức đẹp.
- Sự mãn nguyện (Satisfaction): niềm vui có được sau khi vượt qua khó khăn, thử thách.
- Ý nghĩa sống (Meaning): Cảm nhận rằng cuộc đời mình có mục đích, có giá trị.
3. Vậy hạnh phúc đến từ đâu?
Nghiên cứu trên các cặp song sinh bị tách khi sinh cho thấy: 50% mức độ hạnh phúc là do gene. Nghĩa là “mẹ bạn có thể làm bạn buồn” – nhưng điều đó không có nghĩa hạnh phúc nằm ngoài tầm kiểm soát của bạn.
Theo các nghiên cứu trên các cặp song sinh:
- 50%: do di truyền (đúng, gene ảnh hưởng khá nhiều!)
- 25%: do hoàn cảnh (tiền bạc, công việc, tình yêu, các mối quan hệ…)
- 25% còn lại: đến từ thói quen – và đây là phần bạn hoàn toàn kiểm soát được.
Hoàn cảnh có ảnh hưởng tức thời, nhưng không bền vững. Chính thói quen mới là thứ bạn có thể chủ động tạo ra mỗi ngày để bồi đắp hạnh phúc lâu dài.
4. Những thói quen tạo nên hạnh phúc
Hãy tưởng tượng bạn có 4 “tài khoản” tinh thần mà bạn cần nạp đều đặn mỗi ngày. Hãy xem đó như một (happiness pension plan) kế hoạch hưu trí cho hạnh phúc – mỗi ngày, bạn gửi vào đó một chút thời gian, sự chú tâm và yêu thương.
Niềm tin/tâm linh (Faith):
Không nhất thiết là tôn giáo. Chỉ cần một điều gì đó giúp bạn “nhỏ lại” và thấy mình là một phần của vũ trụ rộng lớn hơn. Thoát khỏi cái tôi, khỏi vòng xoáy “tôi – công việc – tiền – mạng xã hội”. Có người tìm thấy điều đó qua triết học, nghệ thuật, thiền định, hoặc đơn giản là những buổi sáng tản bộ không điện thoại.
Bạn cần một điều gì đó giúp mình “thu nhỏ lại”, để thế giới đầy tính vị kỷ ngoài kia không chiếm lấy tâm hồn bạn. Đó chính là niềm tin.
Gia đình (Family):
Khoa học gọi đây là mối liên kết “như phép màu” – tình thân không chỉ có ý nghĩa về mặt cảm xúc, mà còn tác động sâu sắc đến não bộ và sức khỏe tinh thần của chúng ta.
Giáo sư Brooks nói: “Hôn nhân và con cái không làm cuộc sống tệ hơn – đó là đường tắt đến hạnh phúc.”
Theo mình, khái niệm “gia đình” có thể được nhìn rộng hơn thế.
Gia đình không chỉ là vợ chồng hay con cái, mà còn là sự kết nối thân thiết và tình cảm gắn bó với những người ruột thịt – cha mẹ, anh chị em, ông bà, con cháu.
Chúng ta không cần có một “tổ ấm hoàn hảo” mới được hạnh phúc. Chỉ cần ta vẫn giữ được những sợi dây kết nối chân thành trong gia đình – nơi ta cảm thấy thuộc về, được thương yêu và sẵn sàng yêu thương trở lại – thì đó đã là một phần quan trọng trong hành trình hạnh phúc rồi.
Tình bạn (Friendship):
Bạn có bao nhiêu người bạn “vô dụng” (useless friend)? Tức là, họ không giúp bạn kiếm tiền, không tăng cơ hội nghề nghiệp, không mang lại quyền lực – nhưng vẫn khiến bạn thấy ấm lòng? Họ chính là “tài sản hạnh phúc” vô giá.
Đừng nhầm lẫn giữa “deal friends” (bạn vì lợi ích) và “real friends” (bạn thật sự), và dành thời gian vun vén cho điều thực sự có ý nghĩa với chúng ta.
Công việc (Work):
Điều khiến công việc trở nên ý nghĩa không nằm ở mức lương hay chức danh, mà đến từ hai yếu tố sâu xa hơn: tạo ra giá trị và phục vụ người khác.
Khi bạn biết rằng công sức mình bỏ ra đang góp phần làm cho cuộc sống của ai đó tốt hơn – dù là một khách hàng, một đồng nghiệp hay một cộng đồng – bạn sẽ cảm thấy công việc không chỉ là “kiếm sống”, mà là một phần trong hành trình sống có ý nghĩa.
Con người cần cảm thấy mình có ích. Cần cảm thấy mình được cần đến.
Đó là cốt lõi của phẩm giá – và cũng là nơi niềm vui thật sự trong công việc bắt đầu.
Công việc gần như chiếm phần lớn thời gian trong một ngày của chúng ta. Vậy nên, nếu mỗi sáng thức dậy, ta chỉ đơn thuần “làm công việc mà mình đang làm”, thì rất khó để cảm thấy công việc ấy đang góp phần làm đầy tài khoản hạnh phúc.
Thay vì chỉ hỏi “Hôm nay mình phải làm gì?”, hãy thử bắt đầu bằng câu hỏi:
“Tại sao mình đang làm công việc này?”
Tìm ra được “WHY” – lý do sâu xa khiến bạn bắt đầu và tiếp tục – chính là cách để bạn tìm lại cảm hứng, năng lượng, và cả niềm vui trong những điều quen thuộc mỗi ngày.
Hạnh phúc là kỹ năng ta có thể học và rèn luyện, bắt đầu từ những thói quen nhỏ
Chẳng có công thức nhiệm màu nào cho hạnh phúc.
Chỉ có ý thức, thói quen, và sự ưu tiên đúng thứ quan trọng.
Nó đến từ những điều rất giản dị: có niềm tin để vững lòng, có triết lý sống để soi đường, có những mối quan hệ đủ sâu, và có cơ hội góp một phần nhỏ bé cho cuộc đời ai đó.
Là khi ta biết yêu thương, đón nhận yêu thương, và không quên nói lời biết ơn.
Không cần đợi một “ngày mai đủ đầy”, bạn có thể bắt đầu vun đắp hạnh phúc của mình ngay hôm nay, từ những thay đổi nhỏ mà có chủ đích.
Và mình mong bài viết này là một mảnh ghép nhỏ trong hành trình đó của bạn 💛
Nếu bạn thấy bài viết này có ích, hãy chia sẻ với một người bạn. Biết đâu, bạn vừa “nạp thêm một khoản nhỏ” vào tài khoản hạnh phúc của họ và cũng là của chính bạn.
Learn to Live a Good Life.
Thân mến,
Châu Huỳnh
